Tubal nedenli infertilite (Tubal faktör)
Tüm infertilite
nedenlerinin %20-25’ini tubal faktör oluşturur. Normalde sperm ve yumurta
hücresi tüp içerinde karşılaşır ve döllenme burada meydana gelir. Daha sonra
oluşan embriyo tüp içersinde ilerleyerek rahim boşluğuna yerleşir. Tubal
faktör varlığında bu olaylar zinciri meydana gelememektedir. Tüplerde kısmi
veya tam tıkanıklık, tıkanma olmaksızın oluşmuş hasarlar, yapışıklıklar,
endometriosis, dış gebelik, geçirilmiş iltihaplar (özellikle
tüberküloz/verem) ve ameliyatlar infertiliteye yol açmaktadır. En sık neden
pelvik enfeksiyon veya endometriozisdir.
Pelvik inflamatuvar hastalık (PİH)
PİH genellikle serviksten uterusa gonore veya klamidya
bakterilerinin yaptığı iltihap sonucu oluşmaktadır. Bu dokularda şiddetli
infeksiyon meydana gelmektedir. Bakteri, beyaz kan hücreleri ve diğer
sıvılar tüpleri doldurur. Vücut bakterilere karşı savaşını kazandıktan
sonra, iyileşme safhasında tüplerin içini döşeyen tabakada nedbeleşme ve
hasar oluşur. Tüplerin yumurtalık tarafındaki uçları kısmen veya tamamen
tıkanabilir, yumurtalık ve tüplerin dış kısmında yapışıklıklar oluşabilir.
Eğer PİH, erken dönemde yeterli antibiotiklerle tedavi edilirse tüp hasarı
az olur ve fertilite korunur.
PİH sonrası görülen başka bir durum da tubal dış gebelik riskinin
artmasıdır. Önceden PİH geçirmiş kadınlarda dış gebelik riski normale göre
6-10 kat daha fazladır.
Histerosalpingografi
(HSG) tubal faktör araştırılmasında sıklıkla yapılan bir tetkikdir. Bu
işlem, rahim ağzından verilen radyo-opak maddenin rahim boşluğu (uterin
kavite) ve tüplerin içersine dolması, sonra da karın içine dökülmesinin
gösterilmesine dayanmaktadır. Ancak HSG’de, tüplerin açık olarak görülmesi
mutlaka tüplerin normal olduğu anlamına gelmez. Normal tüp fonksiyonu,
yumurtanın tüp içine emilmesini, yumurta ve spermin taşınmasını ve
döllenmesini, oluşan embriyonun tüplerden geçerek rahim içine düşmesini
sağlar. Embriyo tüpün içinde ortalama 5 gün geçirmekte ve bu süre içinde
gelişerek blastokist aşamasına gelmektedir. Eğer yumurta sperm ile döllenir,
ancak taşınmasındaki probleme bağlı olarak rahime kadar ulaşamaz ise gebelik
tüpler içersine yerleşir ve dış gebelik meydana gelebilir.
Tüp hasarının saptanmasında kullanılan diğer metotlar:
