Posa

Posa ve Sağlık (Fiber and Health): Posa tam buğday taneleri ve bunlardan saflaştırılmaksızın yapılmış tahıl ürünleri, kurubaklagiller, sebze ve meyvelerde bulunan bir diyet bileşenidir. Besinlerdeki posa çözünür posa ve çözünmez posa olmak üzere ikiye ayrılır. Çözünür posa hipolipidemik etki gösterir ve postprandiyal hiperglisemiyi azaltır. Çözünmez posa esas olarak barsaklarda hacim oluşturur, dışkı hacmini arttırır ve barsaktan geçiş zamanını düzenler. Yulaf unu ve kurubaklagillerde bulunan çözünür posanın kan kolesterolünü, LDL kolesterolünü düşürücü etkileri olduğu fakat HDL kolesterolünü değiştiremediklerinden HDL/LDL kolesterol oranını arttırdıkları belirlenmiştir. Özellikle buğday kepeğinden zengin olan yüksek posalı diyetler dışkı hacmini arttırır, kolon içi basıncı düşürür ve geçiş zamanını düzenler. Bu nedenle kronik konstipasyon ve divertikül tedavisinde yararlı etki göstermektedir. Spastik kolonda çözünür ve çözünmez posa kaynaklarının birlikte yada bu etkiyi bir arada gösteren bazı posa ekstrelerinin (Ör. fisilyum) barsak motilitesini düzenlediği belirtilmektedir. Yüksek posalı diyetler insüline bağımlı olmayan diyabet tedavisinde insüline gereksinimi azaltmakta, dokuların insüline duyarlılığını arttırmaktadır. Posa hhipokoleskerolemik etkisini safra asitlerini bağlayarak diyetteki toplam yağ ve kolesterol alımını düşürerek, daha uzun süre doygunluk hissi yaratıp bir ölçüde besin alımını azaltarak gösterir. Kanser yapıcı ögelerin barsakta kalma süresini kısaltır, barsak duvarı ile temasını azaltır, barsak pHsını değiştirerek bakterilerin bu tür ögeleri üretmesini engeller. Göğus kanserine karşı da koruyucu olduğu belirtilmektedir. Göğüs kanserinden korunmada yüksek posalı diyetlerin (yağ ve kalorileri nisbeten düşük olduğundan) östrojen metabolizmasını ve atımını düzenleyerek etki gösterdiği belirtilmektedir. Tüm bu nedenlerle günde ortalama 18 g (12-21 g) posa tüketilmesi önerilmektedir. Daha da yüksek posalı diyetlerde bu miktar 35 grama kadar çıkarılabilmektedir. 35 gramın üzerinde alınmasının herhangi bir avantajı yoktur. Özellikle yaşlılarda buğday kepeğinin yüksek oranda kullanılması besin ögeleri emilimi açısından sakınca doğurabilir. Armut, elma (kabuklu), incir, portakal başta olmak üzere 5-6 değişim meyve, havuç, lahana, prasa, karnıbahar ve ıspanak başta olmak üzere 3-4 değişim sebze, mercimek başta olmak üzere 1 değişim kurubaklagil yemeği bulgurdan oluşan bir değişim tahıl yemeği (pirinç, patates, makarnada diyet posası az), bir porsiyon kurutulmuş meyve ve 5-6 değişim kepekli ekmekten oluşan bir diyet günde 25 grama yakın diyet posası sağlar. Tüm çocuklarda sağlık için bir miktar posa alımı gereklidir. Ek besinlere geçilmesiyle birlikte posa kaynakları diyete girmeye başlar. Bu yaşta öncelikli posa kaynakları, meyveler, sebzeler ve kuru baklagillerdir. Tahıl kepeği veya bunu içeren yiyecekler kullanılmaz. Önemli olan sebze, meyve, kurubaklagil gibi posadan zengin besinlere çocuğu zamanında alıştırmak ve yeterli miktarda tüketilmesini sağlamaktır. Çocukların tüketmeleri gerekli posa miktarı ile ilgili bir öneri bulunmamaktadır.