|
 |
Obezite: Bedenin yağı kütlesinin yağsız kütleye
oranının aşırı artması sonucu, boya göre ağırlığın arzu edilen düzeyin
üstüne çıkmasıdır. Hastalığın oluşumunda genetik ve çevresel faktörler
değişik oranlarda rol oynar. Şişmanlığın tanısında kullanılan en pratik
yöntem Beden Kitle Endeksi (BKI)'dir. BKİ
| |
Beden ağırlığı (kg) |
| BKİ = |
————————— |
| |
Boy ² (m) |
formülüyle hesaplanır. Bu formüle göre:
| 18.5 kg/m2 |
Zayıf |
| 18.5-24.9 kg/m2 |
Normal (sağlıklı) |
| 25-29.9 kg/m2 |
Fazla Kilolu |
| 30-39.9 kg/m2 |
Obez |
| 40 kg/m2 üstü |
Morbid Obez |
olarak değerlendirilir. Bedenin yağ
dağılımını belirlemede bel çevresinin, kalça çevresine oranı kriter olarak
alınır. Bel/kalça oranı kadınlarda 0.8'I, erkeklerde, 1'I aşmamalıdır. Bel
çevresi ölçümü: Kadın 88 cm. Ve üstü ise obezite riskinin artığı görülür.
Obezite Risk Faktörleri
 |
Fiziksel aktivitede azalma |
 |
Beslenme alışkanlıkları |
 |
Yaş |
 |
Cinsiyet (kadın) |
 |
Irksal faktörler |
 |
Eğitim düzeyi |
 |
Evlilik |
 |
Doğum sayısı |
 |
Sigarayı bırakma |
 |
Alkol |
Obezitenin oluşumunda asıl neden enerji dengesindeki
bozulmadır.
Enerji alımı = Enerji tüketimi
Enerji tüketimi = Bazal metabolizma (%70) + Termogenez (%10) + Fiziksel
aktivite (%20)
Şayet enerji alımı enerji tüketiminden fazla olursa, alınan fazla enerji
vücutta yağ olarak depo edilir ve obezite oluşur.
Obezitenin Sonuçları ve Komplikasyonları
 |
Metabolik
 |
Hiperinsülinemi |
 |
Tip 2. Diabetus Mellutus |
 |
Hipertansiyon |
 |
Hiperlipidemi |
 |
Kardiyoavsküler problemleri |
 |
Steatoz
|
|
 |
Mekanik
 |
Solunum hastalıkları |
 |
Reflü özofajit |
 |
Safra kesesi taşı |
 |
Osteoartroz |
 |
Tapuk dikeni |
 |
Deri hastalıkları |
|
Obezite Tedavi İlkeleri
 |
Eğitim |
 |
Diyet |
 |
Egzersiz |
 |
Davranış tedavisi |
 |
İlaç tedavisi |
 |
Cerrahi tedavisi |
Obezite Tedavisinde Diyet
 |
Obezite tedavisinin amaçları:
Bireyin; yaş, cinsiyet, vücut ağırlığı, boy, aktivite düzeyi, sosyo-ekonomik
durumu, çalışma koşulları, eğitim düzeyi ve beslenme alışkanlıklarına uygun,
yeterli ve dengeli beslenmesini sağlamak ve bunun neticesinde bireyi
zayıflatmaktır.
|
 |
Bireyin beslenme alışkanlıklarını saptamak için:
Daha önce diyet yapıp yapmadığı, yemek yeme sıklığı, zamanı, yemek yeme
hazırlama ve pişirme yöntemleri, sevip sevmediği besinler öğrenilmelidir.
|
Diyet Tedavisinin Başarılı Olması İçin
 |
Birey tedaviyi kesinlikle istiyor olmalı. |
 |
Bireye uzun sürede yeterli ve dengeli beslenme
alışkanlığı kazandırılmalı. |
 |
Doktor ve diyet uzmanı ile sürekli iletişimde olmalı. |
 |
Diyet uzmanının verdiği diyet, egzersiz tedavisi aynen
uygulanmalı. |
 |
Bilinçli ve sabırlı olmalı. |
 |
Diyet bireye özgü düzenlenmeli. |
 |
Zayıflama süresi doğru saptanmalı. |
 |
Sık aralıklarla beslenmelidir.
Sık aralıklarla beslenerek zayıflamanın faydaları nelerdir?
Gereğinden fazla yemeyi ve kaçamakları önler. Çünkü sık sık beslendiğiniz
için açlık hissi duymazsınız. Acıkmayı önlediği için sonraki öğüne çok
acıkmamış olarak ulaşacağınız için daha az besinle doyarsınız. Ayrıca her
öğün sonrasında besinlerin termojenik etkisiyle, enerji harcaması artar.
Kilo verdiğiniz zaman, verdiğiniz kilonun büyük kısmı yağ kitlesinden olması
gerekir. Kaybettiğiniz ağırlığın %75'I yağ kitlesinden, %25'I yağsız doku
kitlesindendir. Yağsız dok kitlesi kaybının %25'I geçmemesi gerekir. Önemli
olan, sadece vücut ağırlığının azaltılması değil, kaybın yağ kitlesinden
gerçekleştirilmesidir. Şişman kişilerde, yağ gelen enerji oranı %10
azaltıldığında, ağırlık kaybı 1 yılda ortalama 5 kg. Ya da daha fazla
oluşmuştur. |
Diyet Yağını Azaltmak İçin
 |
Etli yemeklere yağ katmayınız. |
 |
Yemeklere konan yağ miktarını azaltınız. |
 |
Yemeklerin suyundan daha çok posa kısmını tercih ediniz. |
 |
Bol sebze ve meyve tercih ediniz. |
 |
Taneli tahılları tüketiniz. |
 |
Kırmızı et yerine derisiz tavuk, hindi ve balığın beyaz
etlerini tercih ediniz. |
 |
Mayonez kullanmayınız. |
 |
Yağlı yiyeceklerden uzak durun, (rus salatası gibi) |
 |
Cips, yağlı patlamış mısır, yağlı kraker, börek, çörek,
pasta v.b. yiyecekleri tüketmeyin ya da seyrek ve az miktarda tüketiniz.
|
Doğru Besin Seçimi İçin Öneriler
 |
Günde en az 3 ana öğün + ara öğünler. |
 |
Yavaş yavaş ve çok iyi çiğneyerek yemek yenmeli. |
 |
Yemek yerken çorba veya salatayla başlayınız. |
 |
Bol su içiniz. |
 |
Başkasının tabağından uzak durunuz. |
 |
Unutmayın, çok sevilen çok yenir. Şunu da unutmayın; bir
lokma yeseniz de! |
 |
Daha fazla sebze, mevye ve tahıl grubunu tercih ediniz. |
 |
Yemeklerinizi küçük porsiyonlar halinde tüketiniz. |
 |
Yağ oranı düşük besinler tercih edilmeli. |
 |
Dışarıda mütevazı yemekleri seçiniz. |
Alışverişe çıktığınızda ise şunlara dikkat ediniz: Aç
karınıza alışveriş yapmayın, alınacakların listesini çıkartın, tehlikeli
reyonlardan (tatlı, cips, çikolata v.b.) ve hazır besinlerden uzak durun.
Yemeklerin Hazırlarken Dikkat
 |
Basit yemekler hazırlanmalı. |
 |
Kızartma yerine fırın, haşlama ya da ızgara tercih edin. |
 |
Krema yerine un, nişasta, patates kullanın. |
 |
Yağ yerine, lezzeti arttırmak için baharat ve taze otları
kullanın. |
 |
Etlerin yağlarını ayırın. |
 |
Pişirirken atıştırma huyunuzdan vazgeçin. Unutmayın
"damlaya damlaya göl olur". |
 |
Pişirirken yağsız tavalar kullanın. |
 |
Tariften yemek hazırlıyorsanız, tariftekinin yarı kadar
yağ katın. |
 |
Katı yağ yerine, sıvı yağı tercih edin. |
Yemek Yerken Dikkat
 |
Evde:
 |
Fazla yağlı ve kalorli yiyecekler gözden uzak olmalı. |
 |
Tv izlerken yemek yeme huyundan vazgeçin. |
 |
Ayakta değil masada yemek yiyin. |
 |
Yemeğinizi küçük tabakta, salatanızı büyük tabakta alın. |
 |
Tabağı tam doldurmak zorunda değilsiniz. Önce gözümüz
doymalı.
|
|
 |
Dışarıda:
 |
Evden aç çıkmayın. |
 |
Ekmek sepetini masada bulundurmayın. |
 |
Susuz yemekleri tercih edin. |
 |
Izgara ve fırındakiler tercih edilmeli. |
 |
Fazla kaçırmışsanız bir sonraki öğün veya günde kısarak
telafi edin. |
 |
Haftada bir kez tartılın. |
 |
Sabah, aç karnına, aynı tartı ve aynı giysilerle
tartılın. |
|
Menstruasyon öncesi (vücut su tutacağı için) ve
konstipasyon sorununuz varsa (bağırsaklar dolu olacağı içi yapacağınız ölçüm
yanıltıcı olabilir. |
|